image.jpg

Derginin Adı: Türük Uluslararasi Dil Edebiyat ve Halkbilimi Arastirmalari Dergisi
Cilt: 2014/2
Sayı: 4
Makale Başlık: XVIII. YÜZYIL KLÂSİK TÜRK ŞİİRİNDE EŞ ANLAMLI, YAKIN ANLAMLI VE ARALARINDA ANLAM İLGİSİ BULUNAN KELİMELERİN STİLİSTİK AÇIDAN KULLANIMI: ŞEYH GÂLİB, NEDÎM VE KOCA RÂGIB PAŞA ÖRNEĞİ
Makale Alternatif Dilde Başlık: STYLISTICAL USAGE OF SYNONYMS, HOMOIONYMS AND WORDS WITH MEANING RELATION IN XVIII. CENTURY CLASSICAL TURKISH POETRY: ŞEYH GÂLIB, NEDÎM AND KOCA RÂGIB PAŞA EXAMPLES
Makale Eklenme Tarihi: 26.5.2015
Okunma Sayısı: 1
Makale Özeti: Zihinsel bir süreç olan düşünmenin kelimelerle sıkı bir ilişkisi bulunmaktadır. Her ne kadar insan, kelimeler olmadan düşünebilirse de algılanan her bir kelime, düşünmeye ivme kazandırmakta, çağrıştırdığı farklı kelimelerle zincirleme bir anlam örgüsü kurmakta ve bu devinim düşünmenin hareket noktalarından birini oluşturmaktadır. Deniz, gemiyi, dalgayı ve maviliği hatırlatırken, kış mevsimi, sobayı, karı, yağmuru ve üşümeyi çağrıştırır. Bir bakıma bütünü oluşturan parçalardan birinin anılması, diğer parçaların düşünülmesini sağlar. Şiir de kelimelerle örülmüş bir yapıdır ve bu yönüyle bir çağrışım merkezi gibi görev yapmaktadır. Şairlerin kelime tercihleri, şiirin çağrışım gücünü belirlemede önemli bir rol oynar. Eş anlamlı, yakın anlamlı ve aralarında anlam ilgisi bulunan kelimelerin birlikte kullanımı da bir merkez etrafında yapılan ısrarlı duruşları, heyecanı ve düşünceyi daha yoğun hissettirmede etkili yollardan biridir. Bu tarz bir kullanım, bazı şairlerin elinde tesadüf olmanın ötesinde, bilinçli olarak usul haline getirilmiştir. XVIII. yüzyıl klâsik Türk şiirinde de eş anlamlı ve yakın anlamlı kelimelerin aynı beyit içinde kullanılmasıyla kelimelerin Arapça, Farsça ve Türkçe karşılıklarından faydalanma yoluna gidilmiş, kelimenin bu üç dildeki farklı fonetik özelliklerinden hareketle beyitte farklı tınıların duyulması sağlanmış, aynı mananın etrafında bir ışık halkasına dönüşen kelimelerle tam da vurgulamak istenilen noktaya temas artırılmıştır. Aynı şekilde aralarında anlam ilgisi bulunan kelimelerin kullanımı da anlamı belli bir noktaya kanalize etmede şairler tarafından zaman zaman tercih edilmiştir. Çalışmamızda eş anlamlı, yakın anlamlı ve aralarında anlam ilgisi bulunan kelimelerin stilistik açıdan nasıl kullanıldığı Şeyh Gâlib, Nedîm ve Koca Râgıb Paşa’nın şiirlerinden hareketle tartışılmıştır. ilgisi bulunan kelimelerin stilistik açıdan nasıl kullanıldığı Şeyh Gâlib, Nedîm ve Koca Râgıb Paşa’nın şiirlerinden hareketle tartışılmıştır.
Alternatif Dilde Özet: Thinking which is a mental process, has a close relation with words. Although humans can think without words, every perceived word accelerates thinking, establishes a chain meaning pattern with the words it evokes and this motion forms one of the action points of thinking. While sea reminds of ship, wave and blueness, winter season evokes stove, snow, rain and feeling cold. In a way referral of one of the pieces forming the whole, ensures the thinking of the other pieces. Poem is a structure knitted by words and from this aspect it serves as a connotation center. The word preferences of poets play an important role in determination of connotation power of the poem. Usage of synonyms, homoionyms and words with meaning relation all together is one of the effective methods which evoke persistent stances made around a center, the excitement and thoughts more intensively. This kind of usage was made an intentional method by some poets rather than being a coincidence. In XVIII. century Classical Turkish Poetry synonyms and homoionyms were used within the same couplet so that it was possible to take advantage of the Arabic, Persian and Turkish reciprocations of the words, therefore hearing of different tones in the couplets based on the different phonetic properties of the words in these three languages was achieved and contact with the emphasized point was increased by the words which converted into a ring of light around the same meaning. At the same time, usage of words which have a meaning relation among each other has always been preferred by the poets for canalization of the meaning to a certain point. In our study the stylistical usage of synonyms, homoionyms and words with meaning relation was discussed through the poems of Şeyh Galib, Nedîm and Koca Ragıb Paşa.

PDF Formatında İndir

Download PDF