image.jpg

Derginin Adı: Türük Uluslararasi Dil Edebiyat ve Halkbilimi Arastirmalari Dergisi
Cilt: 2014/2
Sayı: 4
Makale Başlık: AHTERÎ-İ KEBÎR’İN TÜRK SÖZLÜK BİLİMİNE KATKILARI
Makale Alternatif Dilde Başlık: AHTERÎ-İ KEBÎR’S CONTRIBITION’S TO TURKISH LEXICOLOGY
Makale Eklenme Tarihi: 26.5.2015
Okunma Sayısı: 11
Makale Özeti: Ahterî-i Kebîr, Muslihiddin Mustafa Ahterî Efendi tarafından 1545’te Kütahya’da telif edilmiştir. Arapçadan Türkçeye muhtasar iki dilli bir sözlüktür. XVI. yüzyıl Anadolu Türkçesinin dil özelliklerini yansıtan önemli bir eserdir. Zengin söz varlığı ile Türk dili araştırmalarında başvuru kaynağıdır. Söz varlığında, Tarama Sözlüğü ve Türkiye Türkçesi Ağızları Sözlüğü’nde kayda geçmemiş, tespit edilmeyi bekleyen çok sayıda sözcük barındırır. Eser üzerinde yapılacak çalışmalar, hem Türk dilinin bugünkü durumunu anlamak hem Eski Türkiye Türkçesinin diyalektolojik sınıflandırılmasına yardımcı olmak hem de sözlük bilimine katkıda bulunmak bakımından Türkoloji çalışmalarına fayda sağlayacaktır. Bu çalışmada, Eski Türkiye Türkçesi ağızlarının söz varlığı dikkate alınmıştır. Bu doğrultuda Ahterî-i Kebîr taranarak standart Türkiye Türkçesinde kullanılmayan ancak Türkiye Türkçesi ağızlarında kayıt altına alınan sözcükler tespit edilmiştir. Belirlenen sözcük sayısının çok olması, yapılan çalışmanın kapsamını daraltmıştır. Dolayısıyla Tarama Sözlüğü’nün söz varlığı ile Ahterî-i Kebîr’deki Türkçe sözcüklerin ses, şekil ve anlam bakımından karşılaştırılması bir sonraki çalışmaya bırakılarak bu çalışmada Tarama Sözlüğü’nde bulunmayan fakat Derleme Sözlüğü’nde bulunan Ahterî-i Kebîr’deki Türkçe sözcükler üzerinde durulmuştur. Öncelikli olarak bunların Derleme Sözlüğü’nde bulunup bulunmadığı belirlenmiş daha sonra her iki eserde mevcut olanları, şekil ve anlam açısından karşılaştırılması yapılmıştır. Elde edilen veriler doğrultusunda sözcükler sınıflandırılmış, alt başlıklar altında tablo şeklinde sunulmuştur. Bunların sayısal değerleri de sonuç kısmında yer verilmiştir.
Alternatif Dilde Özet: Ahterî-i Kebîr was accommodated by Muslihiddin Mustafa Ahterî Efendi in 1545 in Kütahya. It is a brief bilangual dictionary from Arabic to Turkish. It is a signigicant work, that reflect the language properties the Anatolian Turkish of XVI th century. It is reference resource of Turkish Language with rich vocabulary. Its carrying the properties of Afyon and Kütahya dialect properties, in addition, for it includes the words which are unrecorded in Turkey Turkish Dialects Dictionary, it is of great importance. Studies which will be done on vocabulary of the work will help Turcology studies in terms of both understanding the current situation of Turkish language and contributing to Compilation Dictionary and also for bearing traces of historical Turkish dialects. In this study, old Turkey Turkish Dialects of vocabulary are considered. However, the words were determined which are unused in Standard Turkey Turkish and recorded in Turkey Turkish Dialects by scanning of Ahterî-i Kebîr. The scope of this study was narrowed because of the number of determined words were too much. Therefore the comparison of the vocabulary of Survey Dictionary with turkish words of Ahterî-i Kebîr was left to the next study. In this study focused on the words of included of Ahterî-i Kebîr but words of Survey Dictionary. First of all these words has been identified thats present in Compilation Dictionary and then in both works available words are compared as form and meaning. The words have been classified according to obtained data and these have been presented in tables as subtopics. Numeric values of these are included in the results of this study.

PDF Formatında İndir

Download PDF