DÎVÂNU LUGÂTİ’T-TÜRK’TEKİ su- FİİLİ ÜZERİNE

Karahanlı Türkçesi dönemine ait eserlerden biri olan Dîvânu Lugâti’t-Türk, Türk
toplulukları ve dilleri hakkında önemli bilgiler veren kaynak bir eserdir. Makalede,
Dîvânu Lugâti’t-Türk’te Ol anğar boyun sudı. “O, ona boyun eğdi, itaat etti.” ve Ol
manğa yünğ sudı. “O bana, bükülmek için yün gönderdi.” cümlelerinde geçen ve
“itaat etmek; bükülmek üzere sümek göndermek” anlamlarına gelen su- fiili üzerinde
durulacaktır. Özellikle “bükülmek üzere sümek göndermek” anlamı merkeze alınarak
su- fiilinin tarihi Türk lehçelerindeki kullanımları, çeşitli etimolojik sözlük ve
kitaplardaki açıklamaları incelenecektir. Fiil üzerinde art zamanlı araştırma yapılarak
Türk dilinin tarihi dönemlerinde yer alan metinler taranacaktır. Eş zamanlı araştırma
yapılarak fiilin Türkiye Türkçesindeki ve ağızlardaki varlığı sorgulanacaktır. Dîvânu
Lugâti’t-Türk’teki su- fiilinin kök anlam ortaklığı Doğu Türkçesi ile yazılmış bir eser
olan Kasîde-i Bürde şerhinde tanıklanacaktır. Çalışmada su- fiilinin kullanım alanı ve
anlam haritası ortaya konacaktır.