EDMOND CARY’NİN YAZINSAL ÇEVİRİ YÖNTEMİNİN TEMEL ÖZELLİKLERİ: TİYATRO ÇEVİRİSİ ÖRNEĞİ

Öz: Yazınsal bir tür olan tiyatronun çeviribilim alanında önemli bir payı
vardır. Özellikle sahnelenmek için kaleme alınan bu tür, içerisinde görselişitsel
unsurların yanı sıra toplumla karşılıklı bir ilişki içerisinde olma ve
didaktik niteliklerinden dolayı kültürel söylemleri de yoğun bir şekilde
barındırır. Bundan dolayı çevirmen, çeviri eylemi süresince birtakım
sorunlarla karşılaşır çünkü kaynak metnin vermek istediği iletiyi erek
metinde aynı olmasa da yakın biçemle, yine aynı veya en yakın etkiyi
uyandırarak verebilmelidir. İki farklı kültür arasında bir köprü kurma
durumu söz konusu olduğu için bu durum çevirmen açısından bir
sorunsala dönüşür. Bu konuyla ilgili çeviribilim alanının önemli
isimlerinden biri olan E. Cary yazınsal çeviri alanında var olan değişik
kuramsal yaklaşımlar arasında kendine özgü bir dizi tanımlamalarla
karşımıza çıkmaktadır. Her yazınsal türün kendine has çeviri yöntemi
olması gerektiğini savunan Cary, çeviri (la traduction) ve uyarlama
(l’adaptation) arasındaki ince çizgiyi vurgulayarak her yazınsal metin türü
için izlenmesi gereken farklı çeviri süreçleri önerir. Bu çalışmada bir
yandan E. Cary’nin yazınsal çeviri bağlamında önerdiği çeviri
yaklaşımının genel çizgilerini anımsattıktan sonra, çalışmamızın
sınırlarını daraltarak, yine E. Cary’nin bir tiyatro metninin nasıl
çevrilmesi gerektiği konusundaki önerilerine uygun bir biçimde 18.
yüzyılın önemli tiyatro eserlerinden Turcaret (Lesage), Figaro’nun
Düğünü (Beaumarchais) ve Sahte Sırdaşlar (Mariveaux) eserlerinin
Türkçeye yapılan çevirileri üzerinde inceleme ve karşılaştırma yapmaya,
öneriler sunmaya çalışacağız.