TEKFURDAĞI SANCAĞI’NIN SOSYAL VE EKONOMİK YAPISI (1890-1902)

Öz: 19. yüzyln sonlarnda Tekfurdağ Sancağ, konumu itibariyle
stratejik bir öneme sahiptir. Sahip olduğu iskele, demiryolu ve karayollar
sayesinde Balkanlar ile başkent İstanbul arasnda bir köprü
konumundayd. Bu çalşmada, 1890-1902 yllar arasna ait Edirne
Vilayeti Salnamelerindeki bilgiler şğnda Tekfurdağ Sancağ’nn sosyal
ve ekonomik yaps ilmi bir disiplin içerisinde analiz edilmiştir. Giriş
ksmnda salnamelerin tarih araştrmalarndaki önemine değinildikten
sonra Tekfurdağ Sancağ isminin kaynağ, coğrafyas, incelediğimiz
dönem içerisindeki snrlar, konumu, İstanbul’a ve Gelibolu’ya olan
mesafesi, nüfusu, kazalar, nahiyeleri, demiryollar, camiler, kiliseler,
şehirde bulunan mahalleler, dükkânlar, mağazalar, çeşmeler, frnlar,
hanlar, hamamlar, meyhaneler, gazinolar ve ambarlarn miktarlarndan
bahsedilmiştir. Makalede Tekfurdağ Sancağ’nn ekonomik yaps
ksmnda, sancağn gelir ve giderleri, madenleri, tarm ve hayvanclk,
liman idaresi, ticaretin yapldğ pazarlar ve panayrlar ele alnmştr.
Konunun daha iyi anlaşlmas için sancağn gelir ve giderleri Edirne
vilayetindeki diğer sancaklarla birlikte tablolar halinde verilmiştir.
Böylece Tekfurdağ Sancağ’nn Edirne vilayeti içerisindeki ekonomik
durumu belirlenmeye çalşlmştr. Sosyal yapda ise sancağn idari
teşkilatlanmas, nüfusu, eğitim durumu irdelenmiştir. Nüfus ksmnda,
incelenen dönemdeki tarihler arasnda Tekirdağ’da yaşayan Müslim, Rum
ve Ermeni nüfus değerlendirmeye tabi tutulmuştur. Müslüman ve
Müslüman olmayan nüfusla ilgili ayr ayr tablolar ve grafikler
düzenlenmiştir. Eğitim ksmnda, sancaktaki İslam, Rum, Bulgar, Yahudi,
Katolik, Protestan ve Ermeni okullar ele alnmştr. Okullardaki öğrenci
ve öğretmen saylar tablolar halinde incelenmiştir.