MODERN TİCARİ YAŞAMDA MÜSİAD ÜYESİ GİRİŞİMCİLERİN İŞ AHLAKI: DENİZLİ ÖRNEĞİ

Öz: 1990’l yllara değin, Türkiye’de muhafazakar-dindar kesimler
arasnda herhangi bir burjuva snf mevcut değildi. Aksine, 1980’li
yllara değin, esnaf ve “geleneksel tüccar”n Türk toplumunun dini -
muhafazakar kesimleri arasnda, özellikle Orta Anadolu’nun geleneksel
şehirlerinde temel ekonomik aktörler olduğu söylenebilir. 1990 ylndan
başlayarak, Türkiye’nin çevre bölgelerin de, özellikle Konya, Kayseri,
Yozgat ve Gaziantep gibi şehirlerinde “Anadolu Kaplanlar” ya da “Yeşil
Sermaye” olarak nitelendirilen yeni bir dini burjuvazi ya da girişimci
kesimi yükselmeye başlad. Sonrasnda, bu gelişmelerin paralelinde, Türk
ve Batl akademisyenler arasnda Türk toplumunda bu yeni yükselmeye
başlayan dini burjuvazinin gelişiminde önemli olduğu düşünülen sosyoekonomik
faktörlere yönelik yükselen bir ilgi ortaya çkt. Daha önceki
akademik çalşmalarn büyük bir ksm devlet ve büyük işadamlar
arasndaki ilişkinin niteliği üzerineydi. Yeni yükselen girişimcilerin dinsel
kimliklerinin tersine bu işadamlarnn çoğu seküler yönelimli bir
işadamlar derneğinin (TÜSİAD) üyesiydi. İslam, Kapitalizm ve iş ahlak
arasndaki ilişki sorunsaln tartştktan sonra, bu çalşma Denizli’deki
muhafazakâr girişimcilerin geleneksel değerleri ile modern piyasa
koşullarnda gerçekleştirdikleri ekonomik aktiviteler arasndaki ilişkiyi
ele almay amaçlar. Diğer bir deyişle, bu çalşma, kendi muhafazakar
değerleri ile modern ekonomik aktiviteleri arasnda uyumluluğu nasl ve
hangi yollarla sağladklarn değerlendirmeyi amaçlar. Bu saha çalşmas,
2010 ylnda çoğunun MÜSİAD üyesi olduğu Denizlili girişimcilere
uygulanmştr. Bu çalşmann temel tezini şu şekilde ifade edebiliriz:
muhafazakâr iş adamlarnn çağdaş piyasa ekonomisinde başarl
olmalarnn temel nedeni geleneksel-muhafazakâr değerleri modern
rasyonel girişimcilik kültürüyle bütünleştirmeleridir.