ALTIN BEŞİK EFSANESİNİN YÜCE ANA EKSENİNDE GÖSTERGEBİLİMSEL İNCELENMESİ

Bu çalışma bir Kırım-Tatar efsanesi olan “Altın Beşik”in yüce ana motifine sahip varyantının göstergebilimsel incelenmesini konu almaktadır. Karadeniz’in kuzeyinde bulunan yarımadaya Kırım denilmektedir. “Tatar” ise bu coğrafyada yaşayan Türklerin genel adıdır. Göstergebilim; bir anlatım veya eserdeki görünen ve görünmeyen anlamların ortaya çıkarılıp çeşitli yöntemlerle analiz edilmesidir. Bu yöntemlerden biri olan Greimas’ın Eyleyenler Modeli, çalışmada yöntem olarak kullanılmıştır. Anne kavramı; tarihte, mitolojide, sanatta, sosyoloji ve psikolojide önemli bir yer edinen kavramlardan birisidir. Doğumu ve buradan yola çıkarak var oluşu simgelemesi; besleyip, korumayı sembolize etmesi öneminin temel faktörlerindendir. Altın Beşik, Kırım halkının gelecek kuşaklara atfettiği var oluş efsanesidir. Bu efsanenin çeşitli varyantları bulunmaktadır. Yüce Ana ile bağlantılı olan varyantı; anne kavramını içermesi açısından, efsanenin sahip olduğu manevî anlamı kuvvetlendirmektedir. Çalışma altı kısma ayrılmıştır. Birinci kısımda; efsanenin ulaşılabilen metni sadeleştirilerek sunulmuştur. İkinci kısımda; efsanenin olay akışı ve anlatı içerisindeki dikkate değer kavramlar açıklanmıştır. Üçüncü kısımda; anne arketipi ele alınmıştır. Dördüncü kısımda; Umay Ana’ya yer verilmiştir. Beşinci kısımda; Türklerdeki kurt motifinin önemi göz önüne serilmiştir. Altıncı ve son kısımda ise efsane, Greimas’ın Eyleyenler Modeli penceresinden analiz edilmiştir.