TURKİYE TURKÇESINDEKI DEYIM VE ATASOZLERIN OZBEK TURKÇESINE AKTARMA PROBLEMI

Türkçe dil içi nedenlerin yanı sıra, özellikle 20 asırda siyasi sebeplerle birbirinden farklı lehçelere ayrılmıştır. Bu lehçeler bazı yönlerden birbirleriyle benzerlik gösterirken bazı yönlerden de birbirlerinden ayrılmaktadırlar. Bazı lehçeler, söz varlığı bakımından büyük oranda örtüştüğü halde bazıları çok az ortaklık göstermektedir. Bağımsızlık sonrası 90’lı yılların ortalarından itibaren aktarma faaliyetlerinin hız kazanması, diğer lehçelerin söz varlıklarının tanınmasını sağlamıştır. Bu aktarma faaliyetleri bir yandan da çeşitli aktarma problemlerini beraberinde getirmiştir. Bu problemlerin başında, lehçelerdeki yalancı eş değerli kelimelerin aktarılması gelmektedir. Bu çalışmada Batı Türkçesi grubunda yer alan Türkiye Türkçesinden Güneydoğu lehçe grubuna giren Özbek Türkçesine atasözü ve deyim aktarmalarında karşılaşılan sorunlar üzerinde durulmuş ve anlam farklarına dikkat çekilmiştir. Bu farklılıkların çok anlamlılık, anlam genişlemesi, eş seslilik gibi anlambilimsel olayların etkisiyle meydana geldiği anlaşılmıştır. Bu çalışmamızda bazı Türkiye Türkçesindeki atasözü ve deyimleri inceleyip onların Türkiye Türkçesine aktarma sorunlarını bulmaya çalıştık.