Felatun Bey ile Rakım Efendi Romanının İç ve Dış Yapı Yönüyle İncelenmesi

Ahmet Mithat Efendi (1874-75) yılları arasında yayımladığı Felatun Bey ile Rakım Efendi adlı romanını Doğu-Batı çatışması üzerine kurgulamış ve iki zıt tip aracılığı ile yanlış batılılaşma sorununu ele almıştır. Yazar, kendi değerlerine yabancı yetişen fakat batı kültürünü de özümseyemediği için sosyal yaşamda birtakım sıkıtılar yaşamaya mecbur olan Felâtun Bey’in karşısına batılılaşmayı doğru anlayan Rakım Efendiyi çıkarır. Kendi değer yargılarına bağlı, aynı zamanda da batı ilmiyle yetişmiş, çalışma ve kazanma azmiyle dopdolu bir genç, onun ideallidir. Romanda Osmanlı ve Avrupa kültürünü kıyaslamak için fırsatlar oluşturan yazar, Osmanlının sosyal yaşamındaki üstün kıymetlerle modernleşmesinin mümkün olduğunu anlatmaya çalışır. Bu arada şahısların yaşamı sosyal çevreleri ile birlikte verilmiş ve her şahsın kendi hikâyesi yazarın takdirine göre bir sonuca bağlanmıştır.